Halloween ~ Hallow-e’en ~ All Hallows Eve

Er zijn tal van websites/boeken/verhalen die de geschiedenis en oorsprong van Halloween vertellen. Het is echter niet zo eenvoudig om dit in 1-2-3 te achterhalen, vermits er in de loop der eeuwen tal van invloeden en factoren een rol hebben gespeeld in het “ontstaan van halloween”. Er zijn dus wel een heel aantal versies in omloop.

De naam “Halloween” is afgeleid van Hallow-e’en, ofwel All Hallows Eve (Allerheiligenavond), de avond voor Allerheiligen, 1 november. In de Iers-Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was oudejaarsavond. De oogst was binnen, het zaaigoed voor het volgende jaar lag klaar en dus was er even tijd voor een vrije dag, het Keltische Nieuwjaar of Samhain (uitspraak Saun, het Ierse woord voor de maand november).

Samhain was ook nog om een andere reden zeer bijzonder. De Kelten geloofden namelijk dat op die dag de geesten van alle gestorvenen van het afgelopen jaar terug kwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar.

In Groot-Brittannië werd Halloween vooral door de Kelten gevierd. De geesten die uit dode mensen op zouden rijzen, werden aangetrokken door voedsel voor hen neer te leggen voor de deuren. Om echter de boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers. Toen de Romeinen de Britse eilanden binnenvielen, vermengden ze de Keltische traditie met hun eigen tradities, die eind oktober natuurlijk de viering van de oogst betroffen en ook het eren van de doden.

In de negende eeuw van de huidige tijdrekening steekt een Europees christelijk gebruik de zee over en vermengt zich met het Halloweenfeest. Op Allerzielen – 2 november – gingen in lompen gehulde christenen in de dorpen rond en bedelden zielencake (brood met krenten). Voor elk brood beloofden ze een gebed te zeggen voor de dode verwanten van de schenker, om op die manier zijn bevrijding uit de tijdelijke straffen van het vagevuur te versnellen en zodoende zijn opname in de hemel te bespoedigen. Het “Trick or Treat” spelletje vindt wellicht daar zijn oorsprong.

Het feest is in de negentiende eeuw door Ierse immigranten naar de VS gebracht. In Ierland was de aardappeloogst mislukt, de Grote Hongersnood decimeerde razendsnel de bevolking en de Ieren begonnen omstreeks 1840 massaal naar Amerika te vluchten. En zoals vaker voorkwam onder migranten: in den vreemde zoekt men contact en steun bij elkaar. Het heimwee naar de roots wordt verzacht in het verder beleven en onderhouden van de eigen feesten en gebruiken. In de VS duikt dan de bekende jack-o’-lantern-pompoen op, die in de hele wereld wellicht het bekendste gezicht van Halloween is.

~~~~~

SAMHAIN

Samhain staat ook wel bekend als Halloween of Allerheiligen. Het rituele jaar begint met Samhain op 31 oktober. De Kelten noemden het nieuwjaarsfeest Samhain. In deze tijd van het jaar is het contact met de andere wereld en de geesten van overleden voorouders makkelijker te maken, Samhain komt voor in het tiende eeuwse Ierse berhaal Tochmac Emire, de Bekoring van Emer. In dit verhaal omschrijft Emer, de heldin van het verhaal, Samhain als de tijd dat de zomer zich ten rusten legt. De naam Samhain wordt door de Ierse emigranten meegevoerd naar Schotland waar hij vanaf de veertiende eeuw onder verschillende varianten voorkwam. In Wales heette het feest Calan Gaeaf, ‘de eerste dag van de winter’. In de literatuur van de Kelten wordt vermeld dat Samhain ook het Keltische nieuwjaar was.

In de oude Ierse verhalen is Samhain het feest waarin de koningen hun volk verzamelden. Er werd gegeten, gedronken, er waren spelen en vertier. In de vroegste teksten zijn er geen vermeldingen van religieuze ceremoniën. De eerste tekst die daarnaar verwijst, dateert uit de 17de eeuw en is niet echt helemaal betrouwbaar. Later schreef de Ierse Jeffrey Keating dat de Druïden van Ierland ‘op de nacht van Samhain’ samenkwamen op de heuvel van Tlachtga om er een heilig vuur te ontsteken. Dat was het signaal voor alle families in het land om hun haardvuur, dat die avond gedoofd was, opnieuw aan te steken.

Sir James Frazer haalt in The golden Bough een gebruik aan waarbij voor elke deelnemer aan de ceremoniën een steen in de vuren werd gelegd. Als er s’nachts iets met de steen gebeurde of als de steen verplaatst werd, zou de betrokken persoon het volgend jaar sterven.

In de vuren konden ook kastanjes gepoft worden. Aan de wijze waarop de kastanjes opsprongen, konden jonge vrouwen voorspellen of ze snel zouden trouwen. Voor de Kelten was Samhain het einde van de zomer, een overgangsperiode waarin zich mysterieuze zaken konden afspelen. Omdat dat keerpunt noch het ene, nog tot het andere jaargetijde behoorde, was er veel chaos. De geesten of elfen die in de heuvels ronddwaalden, konden de mensen de stuipen op het lijf jagen met onschuldige grapjes. De elfen verzamelden zich buiten om te feesten of steekspelen te organiseren.

Hun elfenbloed trof men aan op de rotsen. In werkelijkheid ging het om mossen die na de eerste vorst rood kleurden en na ontdooiing een rode vloeistof afgaven. Het gewone volk bootste die geesten soms na en trok van huis tot huis verkleed in griezelige kostuums en gewapend met uitgeholde bieten waarin kaarsjes brandden. Later werden deze bieten, onder Amerikaanse invloed, in de 20ste eeuw pompoenen. Men bedelde dan voor kleine stukjes fruit, koeken of ander voedsel.Tot in de 19de eeuw zijn er ontelbare verhalen opgeschreven van vreemde wezens, boosaardige geesten, kwade heksen of, in streken waar Scandinaviërs zich hadden gevestigd, trollen, die op de nacht van Samhain actief waren. Dat was ook de reden dat men rond Samhain schoteltjes melk en voedsel aan voor de deur. Niet alleen de elfen en natuurgeesten vonden dat lekker, maar ook de dwalende geesten van overledenen zouden daarvan eten en drinken. Het gebruik om tijdens Samhain voedsel te geven, bestaat nog steeds in Amerika tijdens Halloween, waarop kinderen verkleed door de straten trekken en om snoepjes bedelen. Ook hier in Europa zien we dat er steeds meer gedaan word aan Halloween.Het volk geloofde dat kleine offergaven hen zouden beschermen van plagerijen door de geesten.

Een ander aspect van Samhain was, nogal tegengesteld aan al het feesten, dat men de doden herdacht. Al de zielen die in dit leven overleden zijn, maar ook de voorouders worden herdacht en geëerd.

Ook de hemelgod Lugh, die zichzelf offerde met Lughnasadh, en zijn reis naar de onderwereld begint met Mabon, is met Samhain gearriveerd in de onderwereld.

Het bittere aspect van de dood rond Samhain zal benadrukt worden met het branden van alsemwierook, dat een bittere geur verspreid.

Samhain is de donkere tegenhanger van Beltane. Samhain is het laatste oogstfeest en tevens slachtfeest. Het vee werd voor de winter binnen gehaald en voor een deel geslacht om de winter door te komen. Het bloed werd over de akkers verspreid om dank te zeggen en een goede oogst voor het volgende jaar te verzekeren. De dood is het centrale thema tijdens Samhain. Niet alleen vanwege de slacht en het offeren, maar vooral ook doordat de periode rond 31 oktober gekenmerkt wordt door mysterie en magie.

De sluiers tussen de werelden zijn nu dun. Soms zo dun dat we er doorheen kunnen kijken en contact kunnen leggen met onze voorouders en geliefden die overleden zijn. We kunnen een kijkje nemen in het verleden, maar ook in de toekomst.

De dood is hier zowel het einde als het nieuwe begin. Met Samhain laat je achter wat je als ballast ervaart en je vult die leegte met nieuwe plannen voor het komende jaar. Je kunt jezelf de vraag stellen wat je wilt bereiken, wat je met je leven gaat doen met de nieuwe cyclus. Samhain geeft je de mogelijkheid te overdenken, te beslissen en opnieuw te beginnen. Besef wel dat een nieuw begin nooit zonder offers komt. Je moet je ook bewust zijn wat je eventueel wilt opofferen, waar je afstand van wilt doen.

Bron: Brenya’s Weblog (Brenya’s Ravennest)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s